มาแล้วจ้า…ฟอร์มาลีน

อาหารทะเลที่มีคุณภาพจะต้องมีการเก็บรักษาด้วยวิธีที่ถูกต้อง เพื่อให้อาหารนั้นคงสภาพความสดใหม่ มิฉะนั้นจุลินทรีย์ที่ทำให้อาหารเน่าเสียตามธรรมชาติ จะทำให้อาหารทะเลเน่าเสียอย่างรวดเร็ว ซึ่งโดยทั่วไปต้องใช้ความเย็นในการช่วยชะลอหรือยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์เหล่านั้น แต่หากอุณหภูมิที่ใช้ในการจัดเก็บไม่เพียงพอ หรือน้ำแข็งที่ใช้แช่อาหารทะเลมีการปนเปื้อนมาก การเก็บรักษาให้คงสภาพก็เป็นไปได้ยาก ผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายบางรายจึงมักลักลอบใช้ “ฟอร์มาลีนหรือฟอร์มาลดีไฮด์” ผสมลงในน้ำแข็งเพื่อแช่อาหารให้มีอายุการจัดเก็บนานขึ้น และดูสดใหม่น่ารับประทาน

 

ความจริงที่ต้องรู้

สารละลายฟอร์มาลดีไฮด์ หรือเรียกทั่วไปว่า “ฟอร์มาลีน” เป็นของเหลวใส ไม่มีสี มีกลิ่นฉุน มักใช้ในอุตสาหกรรมผลิตเคมีภัณฑ์พลาสติก สิ่งทอ และใช้ในการรักษาสภาพของผ้าให้ไม่ย่นหรือยับ ในทางการแพทย์นำมาใช้ในการฆ่าเชื้อโรค เชื้อรา และเป็นน้ำยาดองศพ เป็นต้น

แม้ว่าฟอร์มาลีนจะมีประโยชน์ในทางอุตสาหกรรมและทางการแพทย์ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีประโยชน์ต่อสุขภาพ เพราะอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจ ระบบผิวหนัง และระบบทางเดินอาหารได้ กระทรวงสาธารณสุขจึงออกกฎหมายกำหนดให้สารละลายฟอร์มาลดีไฮด์หรือฟอร์มาลีนเป็นวัตถุห้ามใช้ในอาหาร

 

สารเฟอร์มาลดีไฮด์หรือฟอร์มาลีน อันตรายต่อสุขภาพของเราแค่ไหน ?

  1. อันตรายต่อระบบทางเดินหายใจ: ทำให้แสบจมูก เจ็บคอ ไอ ปอดอักเสบ น้ำท่วมปอด
  2. อันตรายต่อระบบผิวหนัง: ทำให้เกิดผื่นคัน ผิวหนังอาจไหม้เปลี่ยนเป็นสีขาวได้
  3. อันตรายต่อระบบทางเดินอาหาร: เมื่อรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนสารฟอร์มาลดีไฮด์หรือฟอร์มาลีนในปริมาณมาก จะทำให้มีอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรง ปากและคอแห้ง หัวใจเต้นเร็ว แน่นหน้าอก ถ่ายท้อง ปวดท้องอย่างรุนแรง กระเพาะอาหารอักเสบ และอาเจียน นอกจากนี้ยังเป็นสารก่อมะเร็งด้วย

 

เราจะเลือกซื้ออาหารทะเลอย่างไร ให้ปลอดภัยจากสารฟอร์มาลีน

  1. ควรเลือกซื้ออาหารทะเลที่สด เนื้อไม่เปื่อยยุ่ย สีไม่ผิดปกติ และต้องวางจำหน่ายในน้ำแข็งหรือแช่เย็นในที่ที่มีอุณหภูมิไม่เกิน 8 องศาเซลเซียสตลอดเวลา
  2. หากอาหารทะเลที่จำหน่ายมีกลิ่นฉุนมาก ให้ผู้บริโภคหลีกเลี่ยง เนื่องจากอาจมีการลักลอบใช้สารละลายฟอร์มาลดีไฮด์หรือฟอร์มาลีน เพื่อช่วยรักษาสภาพอาหาร
  3. ก่อนนำอาหารทะเลมาประกอบอาหาร ควรล้างให้สะอาด เพื่อลดการปนเปื้อนและรับประทานได้อย่างปลอดภัย

นอกจากในอาหารทะเลสดแล้ว ยังตรวจพบในเนื้อสัตว์และผักชนิดต่างๆด้วย หากสังเกตเห็นผักสดขายทั้งวันโดยยังดูสด ไม่เหี่ยว ทั้งๆที่ถูกแสงแดดและลมตลอดเวลา หรือเนื้อสัตว์มีสีเข้มและสดผิดปกติ ทั้งๆที่ไม่ได้แช่เย็น อาจสันนิษฐานได้ว่า มีการแช่สารละลายฟอร์มาลดีไฮด์หรือฟอร์มาลีน ไม่ควรซื้อมารับประทาน

 

แหล่งที่มา: ข้อมูลจาก คู่มือดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านอาหารและไอโอดีนสำหรับผู้บริหาร รพ.สต. โดย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา