สงสัยจัง !!! ขวดน้ําพลาสติกใช้ซ้ำได้ไหม ?

น้ําเป็นปัจจัยหลักสําคัญต่อการดํารงชีวิต ด้วยความเป็นปัจจัยหลักสําคัญนี้เอง ทําให้มีผู้มองเห็นมูลค่าจากการประกอบธุรกิจน้ํา ซึ่งน้ําที่อยู่ในรูปแบบของธุรกิจที่ได้รับความนิยมมากในอันดับต้นๆ คือ น้ําบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท โดยภาชนะที่บรรจุน้ํานั้น มีหลากหลายรูปแบบ เช่น แก้วน้ําพลาสติกที่มีฝาปิด ขวดแก้ว ขวดพลาสติก ซึ่งภาชนะเหล่านี้ สามารถนํากลับมาใช้ซ้ำได้

เมื่อไม่นานมานี้ มีงานวิทยานิพนธ์เล่มหนึ่งของนักศึกษาปริญญาโทที่ University of Idaho ซึ่งได้ทําการตรวจวิเคราะห์สารเคมีที่แพร่กระจายออกมาจากขวดน้ําพลาสติก หรือ ขวด PET ( Polyethylene terephthalate ) ซึ่งตามรายงานผลการศึกษาพบว่ามีสารเคมี 4 ชนิด ซึ่งสารเคมีเหล่านี้จะแพร่กระจายออกมาในปริมาณที่มากขึ้นเมื่อขวดนั้นถูกนํามาใช้ซ้ำหลายครั้ง ซึ่งสารเคมีที่มีการแพร่กระจายนั้นอยู่ในระดับที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงในการก่อมะเร็งได้

จากกรณีนี้เองทําให้เกิดการหาข้อพิสูจน์ผลการศึกษาชิ้นนี้ว่ามีความเป็นไปได้มากน้อยแค่ไหน และเพื่อหาข้อเท็จจริง จึงมีนักวิชาการตั้งข้อพิจารณาว่าในการผลิตพลาสติก PET ไม่ได้ใช้สารเคมีที่พบในผลงานวิจัยเป็นส่วนประกอบในการผลิตตั้งแต่ต้น แล้วจะพบสารเคมีตัวนั้นได้อย่างไร

อีกทั้ง 1 ใน 4 ของสารเคมีที่พบในงานวิจัยชิ้นนั้นเป็นสารเคมีที่ทําให้เกิดความยืดหยุ่นในการผลิตพลาสติกหลายชนิด เช่น ฟิล์ม พลาสติกที่ใช้ในการห่ออาหาร และการแพร่กระจายส่วนใหญ่จะอยู่ในอาหารที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบ เช่น ชีสหรือเนื้อสัตว์ แต่พบในปริมาณที่ไม่มาก

นอกจากนี้ยังมีผู้ศึกษาการแพร่กระจายของสารอินทรีย์จากขวด PET ที่บรรจุน้ําดื่มวางไว้ในสภาวะที่ต่างกัน ก็พบว่าน้ําที่บรรจุในขวด PET ไม่แตกต่างกันกับน้ําที่บรรจุในขวดแก้ว และไม่มีความแตกต่างกันระหว่างขวดใหม่ และขวดเก่าที่ใช้แล้ว รวมไปถึง ขวดน้ําที่วางไว้กลางแดด และขวดน้ําที่วางไว้ในร่ม ก็ไม่มีความแตกต่างเช่นกัน

สําหรับในด้านความคงตัวของขวด PET ที่อุณหภูมิระดับต่างๆ ก็มีความคงตัวมากพอสมควร และสถาบันงานวิจัยมะเร็งนานาชาติได้จัดสาร DEHA ( di ( 2 – ethylhexyl ) adipate ) ที่เป็น 1 ใน 4 ของสารเคมีที่พบในผลงานวิจัยของนักศึกษาปริญญาโท ที่ University of Idaho ก็จัดสารเคมีดังกล่าวให้อยู่ในกลุ่มสารที่ไม่ก่อมะเร็งในมนุษย์

อย่างนี้ก็พอน่าจะเข้าใจได้ว่า การนําขวดน้ําพลาสติก ( ขวด PET ) มาใช้ซ้ำไม่น่าจะมีสารเคมีปนเปิ้อน เพราะพลาสติก PET ไม่ได้ใช้สารที่ก่อมะเร็งผลิต และคุณสมบัติของ PET ก็ค่อนข้างคงตัวมากพอสมควร และถ้าหากจะมีการแพร่กระจายของสารเคมีจริง ก็จะเป็นสารเคมีที่ไม่ได้จัดเป็นสารก่อให้เกิดมะเร็งในมนุษย์

ก็คงพอจะสรุปได้ว่า ขวด PET หรือ ขวดน้ําพลาสติก สามารถกับนํามาใช้ซ้ำได้ ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ แต่อย่างไรก็ตาม ในฐานะผู้บริโภค ก่อนที่จะดื่มน้ําก็ต้องคํานึงถึงความสะอาดของน้ําดื่ม และภาชนะที่บรรจุ เพราะการนําขวดน้ําพลาสติกมาใช้ซ้ำ อาจจะมีการสะสมของเชื้อโรค ดังนั้นการนําขวดพลาสติกมาใช้ซ้ำควรล้างขวดให้สะอาด สังเกตก่อนนํามาใช้ หากผิวขวดเริ่มมีสีขุ่น มีริ้วรอย ไม่ใสปิ๊งเหมือนก่อน ก็ควรเปลี่ยนขวดใหม่ เพราะจะทําให้ปลอดภัยกว่า

 

แหล่งที่มา: Fact Sheet อาหาร / ฉบับที่ 18 / วันที่ 20 พฤศจิกายน 2550

ปภัสสร ผลโพธิ์ กองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภค สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา